هوښیار کلیوال او د ښار دوکه‌مار

 

هوښیار کلیوال او د ښار دوکه‌مار

په یوه لرې کلی کې، یو سړی و، نوم یې حاجي ګلاب و، چې د خپلو هوښیارو خبرو او خوندورو ټوکو له امله مشهور و. حاجي ګلاب د کلی خلکو ته د سوداګرۍ، دوکې، او د ښار له فریبونو څخه کیسې کولې، خو کله یې هم خپله په ښار کې کاروبار نه و کړی.

یوه ورځ، حاجي ګلاب ته زوی وویل:
"پلاره، هر کال د ښار خلک راځي، زموږ غنم ارزانه اخلي او موږ ته وايي چې بازار خراب دی، خو زه وايم چې دا ځل باید ښار ته لاړ شو او خپله غنم خرڅ کړو!"

حاجي ګلاب لږ سوچ وکړ او ویې ویل:
"زویه، ښه وایې، خو زه باید ښار ته لاړ شم او وګورم چې هلته څه حال دی."

سفر ته تیاری

سبا یې خپل یو کوچنی آس تیار کړ، یو خلطه غنم یې د بیک په شان اوږې ته واچوله، یو لړم (عقرب) یې په یوه ښیښه کې بند کړ، او روان شو.

په لاره کې د ښار لومړی چالاک سړی ورسره مخ شو.

"سلام، کلیواله! څه شی خرڅوې؟"
حاجي ګلاب وخندل، ویې ویل:
"غنم راوړم، خو یو عجیب شی مې هم راوړی دی!"

سړی وپوښتل: "هغه څه دي؟"
حاجي ګلاب ښیښه ورته ونیوله: "دا یو کوچنی مار دی چې پخپله زهر لري، خو د چا خبره نه اوري!"

سړی حیران شو: "دا څه قیمت لري؟"
حاجي ګلاب ځواب ورکړ: "که د چا دښمن ته یې ورکړې، هغه به یې د لاسه نه شي خلاصولی. زهرجن دی، خو تر زهره خطرناک یې چل دی!"

سړی، چې د خلکو دوکه کولو کې ماهر و، فکر وکړ چې دا به کوم خاص دوایي وي، نو ویې ویل: "زه یې اخلم، پنځه زره روپۍ!"

حاجي ګلاب وخندل او پیسې یې واخیستې.

په بازار کې دوکه‌ماران

کله چې حاجي ګلاب بازار ته ورسید، یو سوداګر ورغی: "بابا، غنم خرڅوې؟"
"هو، خو د نرخ خبرې به وروسته کوو."

سوداګر ورسره ښه نرمه رویه وکړه، چای یې ورکړ، او ویې ویل: "غنم به وزن کړو، بیا به حساب کتاب وکړو."

حاجي ګلاب ته یې ترازو وښود، خو دا ترازو یو غټ مشکل درلود – تل د سوداگر په ګټه دروغ ویل.

کله چې حاجي ګلاب ترازو ته ځیر شو، پوه شو چې دوکه روانه ده.

"ښه، وزن کړئ، خو مخکې له دې چې زه خپل شرط ونه وایم، نه خرڅوم!"
سوداګر وخندل: "ښه، څه شرط؟"

"زه غواړم چې ترازو ته یوه کوچنۍ تجربه ورکړم، که پاس شوه، نو خرڅوم."

حاجي ګلاب له جیب څخه یو کوچنی کاڼی راواخیست، په ترازو کې یې کېښود او ویې ویل: "که ترازو وزن غلط وښيي، نو ته به ما ته دوه چنده پیسې راکوې!"

سوداګر، چې د حاجي هوښیارتیا ته نه و متوجه، سمدستي ومنله.

کله چې ترازو وزن وښود، سوداگر حیران شو – کاڼی د معمول نه دوه چنده دروند شو! سوداګر د نورو خلکو په وړاندې شرمېدلی و، او حاجي ګلاب خپل غنم دوه چنده قیمت خرڅ کړل!

بېرته کلی ته راستنیدل

کله چې حاجي ګلاب کلی ته راستون شو، خلکو پوښتنه وکړه: "حاجي ګلابه، ښار څنګه و؟"

حاجي وخندل: "زما زویه، د ښار خلک ډېر هوښیار دي، خو که کلیوال خپل عقل وکاروي، نو دوکه‌مار ته هم سبق ورکولی شي!"

او له هماغې ورځې وروسته، د کلی خلک د دوکه‌مارانو له لاسه ونه غولېدل!